Kürt Tarihi ve Kültürü Tanıtım Sitesi
Sosyal Medyaya Biz
Türkiye' nin en kapsamlı Kürt Tarihi ve Kültürü tanıtım sitesine hoşgeldiniz.
 
 
ŞEYH MEHMUD BERZENCİ KİMDİR

 

 

ŞÊX MEHMÛD BERZENCÎ HAYATI, BİYOGRAFİSİ VE MÜCADELESİ

Şêx Mehmûd Berzencî, tarihte ilk ve tek olan Kürdistan Krallığını ilan etmiş değerli şahsiyettir.
 
10 Ekim 1922'de kurduğu Güney Kürdistan Hükümeti’nin Kürdistan Kralı olarak ilan ettiği Şeyh Mahmud Berzencî, 9 Ekim 1956'da Bağdat’ta hayata gözlerini yummuştur.
 
Güney Kürdistan’ın önde gelen Kadirî tarikatı mürşitlerinden Şeyh Ahmed’in torunu olan Şeyh Mahmud, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarından itibaren çalkantılı bir politik süreç yaşadı ve bağımsız bir Kürdistan için sık sık başlattığı isyanlarla adından söz ettirdi. Karizmatik kişiliği ve politik kimliğiyle tanınan Kürt lider, Kürt kenti Kerkük’ün İngilizler tarafından işgali sonrası bir Kürt delegasyonu oluşturarak İngilizlere, 7 Nisan 1918'de birçok Kürt liderinin imzaladığı ve Kürt bağımsızlığını vurgulayan bir muhtıra sunmuştu. Bu muhtıra ertesinde çeşitli müzakereler ve girişimler sonrası 1 Kasım 1918'de Britanya Hükümeti adına Binbaşı E. M. Noel, merkezî hükümetin kararıyla Kürdistan Hükümdarı olarak ilan edilen Berzencî’yi tanıdıklarını deklere etti.
 
Çok geçmeden dünya siyaset dengelerinin değişmesi ve Dünya Savaşı galiplerinin çıkarlarının çakışması neticesinde Britanya, Kürt politikasını yeniden gözden geçirince Berzencî ile İngilizler arasında sorunlar çıkmaya başladı. 22 Mayıs 1919'da İngilizlere karşı isyan başlatan Berzencî, Süleymaniye’deki İngiliz birliklerini esir alarak Bağımsız Kürdistan Hükümeti’ni ilan etti.

KÜRDİSTAN KRALLIĞININ İLANI SONRASI
 
Hükümetin ilanı sonrası İngilizlerle kıyasıya bir çatışmaya giren Berzencî, 12 Haziran 1919'da Derbendî Bayzon Savaşı’nda yaralanarak esir alındı ve Bağdat’a götürüldü. Burada yargılanarak idam cezasına çarptırıldı. Londra Hükümeti tarafından ölüm cezası onaylanmayınca arkadaşlarıyla birlikte Hindistan’a sürgüne gönderildi. Fakat taraftarları Amediye, Akra, Musul ve Kerkük’te gösterilerde bulunarak, Şeyh Mahmud adına eylemler yapmaya başladı. Kürtlerin bu eylemleri Güney Kürdistan’ın Irak’a bağlanmasını engelleyemeyince İngiliz askerlerine yönelik saldırılar başladı. İngilizlerin sert müdahalelerine karşılık Kürtler, subaylara suikastler düzenleyerek iki yıl içerisinde otuza yakın İngiliz yetkili öldürdüler.
 
Araplar ve Kürtler arasında çatışmaların sertleşmesi üzerine Eylül 1922'de Şeyh Mahmud, sürgünden geri getirilerek kendisine bazı yetkiler verildi. Şeyh Mahmud Berzencî, 10 Eylül 1922'de 7 bakandan oluşan bir kabineyle hükümet kurduğunu ilan etti. Resmî olarak Hikûmeta Cenûbî Kurdistan olarak geçen özerk yönetim, yargı ve yürütme organlarını ve halk meclisini aynı gün içerisinde açtı. 14 Eylül 1922'de, Meclis Kurulu Başkanı sıfatıyla katıldığı oturumda, meclis, Süleymaniye’yi başkent, Şeyh Mahmud Berzencî kral ve hükümet başkanı ilan etti. Kısa bir süre sonra Kurdistan adıyla bir resmî gazete yayımladı.
 
Bütün bunlar olurken, Sadiq Qadirî, Ehmed Behced Efendi, Elî Efendi Bapîr Axa, Faik Arif Bey, Hecî Axayê Fethullah, Yüzbaşı İdham Bey, Refiq Hîlmî Bey, Salih Qeftan, Şêx Muhammed Gulan, Şukrî Alaka (Hristiyan Cemaati temsilcisi) ve Tevfiq Bey gibi isimlerle Cemaata Kudistana Mezin (Büyük Kürdistan Cemiyeti, bazı kaynaklarda Kürdistan Derneği olarak da geçmekte) adlı bir cemiyet kurdular. Mustafa Paşa Yamulki’nin başkanlığını yaptığı bu cemiyetin esas amacı Berzencî hükümetini desteklemek ve bağımsız Büyük Kürdistan Devleti’ni kurmaktı. Bu faaliyetler çerçevesinde 2 Ağustos 1922’de Kürtçe, Türkçe ve Farsça yayın yapan Bangî Kurdistan adlı bir gazete de çıkarılmaya başlandı.
 

 

BİTMEK BİLMEYEN MÜCADELESİ

30 Nisan 1923'te İngiltere ile Irak arasında protokol imzalanınca İngiliz Hükümeti, Güney Kürdistan Hükümeti’ni ortadan kaldırmaya ve Güney Kürdistan’ı nihai olarak Irak’a ilhak etmeye karar verdi. Irak ordu kuvvetleri, İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin desteğiyle 19 Temmuz 1924'te Süleymaniye’ye girdi, Berzencî birlikleriyle birlikte dağlara çekilmek zorunda kaldı. 19 Ocak 1927'de ‘İran-Irak sınırında bulunan Piran köyünde oturacağını ve artık Irak Hükümeti’ni rahatsız etmeyeceğini’ taahhüt ettiği bir sözleşmeye imza attıysa da Irak ordu birliklerine yaptığı saldırılarla sıkça peşine düşülen Berzencî, 4 Kasım 1930'da tekrar ayaklanma başlattı. Ayaklanmanın kanlı bir şekilde bastırılması neticesinde Berzencî, tutuklanarak Irak’ın güneyine sürüldü. 1941 yılına kadar sürgünde ağır koşullarda yaşayan Berzencî, daha sonra Bağdat’a yerleşti ve 9 Ekim 1956 yılında burada yaşamını yitirdi.

 
 
 

Eklenme Tarihi: Tarih 30.08.2014 23:26:03
Okunma Sayısı : 11870
 
BUNLARI OKUDUNUZ MU?
 
SİTEDEN YORUMLAR

 Resim Yüklenemdi
Alim043 (Misafir)
26.09.2015
Kürt kardeşlerimiz 1922 de Kuzey Irak'ta kurulan bağımsız Kürt Devletine ve Şeyh Mahmut Bezenci'ye İngiliz gavurlarının ne yaptığını çok iyi okuyup ders alsınlar.Günümüzde ise İkiyüzlü İran Pejak militanlarını vinçlerde astılar şimdi ise Türkiye aleyhine PKK'yı destekliyor.ABD,Almanya ise YPG'ye silah veriyor Türkiye'nin Kandil'i bombalamasına göz yumuyor.ABD hem DEAŞ hem de PYD'ye silah veriyor birbirinizi yiyin diye bu olay ortaya çıkınca da yanlışlık oldu diyor biz de çok inandık.
 
 

Yorum Sayfaları : 1
 

 
YORUM YAZ

 
  Sitemize üye veya misafir olarak yorum yapabilirsiniz. Üyelik sayfasına gitmek için tıklayınız.
 
 
Adınız :
   
 
 
E-mail :
 
   
 
 
Yorumunuz:
   
  
 
Güvenlik Kodu :

   
 
 

 
 
Yukarı Çık